Bağışıklık sistemi, vücudu enfeksiyonlara, malignansilere ve çevresel streslere karşı koruyan karmaşık bir savunma ağıdır (Ahmed et al., 2022). Modern yaşamın getirdiği stres, beslenme bozuklukları ve hava kirliliği gibi etkenler bağışıklık fonksiyonlarını zayıflatabilmektedir (Alshowafi, 2010). Bu nedenle bağışıklığı destekleyici yöntemler giderek daha fazla ilgi görmektedir.
Kupa terapisi, yani Hijama, hem kuru hem de yaş formuyla uygulanan antik bir tamamlayıcı tedavi yöntemidir (Ernst, 2015). Bu uygulama, özellikle inflamasyonu azaltma, kan dolaşımını artırma ve toksin atılımını sağlama gibi etkileriyle bağışıklık sisteminde potansiyel yararlar sunmaktadır (El Sayed, Mahmoud & Nabo, 2013).
Mekanizmalar ve Etki Biçimleri
Kupa terapisi çok yönlü etki mekanizmalarına sahiptir. Öncelikle, lokal vakum etkisiyle mikro dolaşım hızlanır, lenfatik drenaj desteklenir ve doku oksijenasyonu artar (Zhang et al., 2020). Ayrıca, uygulama sonrası serbestleşen proinflamatuar maddeler (PGE₂, 5‑HT gibi) kupada toplanarak sistemik inflamasyon düzeyini düşürebilir (Khadem Al-Hijamah & Khalid, 2021).
Bağışıklık hücreleri açısından incelendiğinde, NK hücre ve makrofaj aktivitesine dair olumlu yönde değişiklikler çoğu çalışmada gözlenmiştir (International Journal of Advanced Research in Engineering and Applied Sciences, 2021). Ayrıca, kupa terapisi sonrasında antioksidan savunma sistemlerinde (SOD, glutatyon peroksidaz gibi) yükselme bildirilmiştir (IJCRT, 2025).
Bilimsel Kanıtlar: Sistematik Derlemeler ve RCT’ler
Cao, Li ve Liu (2012) tarafından Plos One’da yayımlanan sistematik derlemede, 1992–2010 yılları arasında 135 RCT incelenmiş ve kupa terapisinin herpes zoster, akne, lumbar disk hernisi ve sinir paralizisi gibi durumlarda destekleyici rol oynadığı saptanmıştır. Ancak çalışmalarda kalite sorunları olduğu da vurgulanmıştır.
2015 tarihli MDPI Evidence Map çalışması, musküloskeletal ağrı, hipertansiyon ve deri hastalıkları gibi durumlarda kupa terapisinin preklinik ve klinik verilerle desteklendiğini belirtmiştir (Zhang et al., 2020). Bu çalışma, bağışıklığın düzenlendiği görüşünü güçlendirmiştir.
Son olarak, Springer yayınevinde 2021 yılında yayımlanan çalışmada bira yapılarak işe alınan bireylerde Kupanın PGE₂ ve 5‑HT çıkışını artırarak inflamatuar düzeyleri azalttığı gösterilmiştir (Morales et al., 2021).
Klinik Uygulama ve Güvenlik
Hijama uygulaması eğitimli sağlık profesyonelleri tarafından steril alanlarda yapılmalıdır; zira enfeksiyon riski önemli bir konudur (NCCIH, 2018). İlk adımda cildin uygun bölgelerine steril kupa yerleştirilir, birkaç dakika sonra lokal kesilerle hafif kan verme sağlanır ve tekrar vakum uygulanır (Ernst, 2015).
Yan etkiler arasında geçici deri kızarıklığı, morluk ve nadiren enfeksiyon görülebilir (Wikipedia, 2025). Kanama bozukluğu olanlar, anemi, hamilelik ve bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler için dikkatle değerlendirilmelidir (Ahmed et al., 2022).
Bağışıklık Sistemine Etkileri
- Doğrudan inflamasyon azalması: PGE₂ ve 5‑HT’nin kupada tutulması ile sistemik inflamasyonun modüle edilmesi söz konusudur (Morales et al., 2021).
- Mikrosirkülasyonun artması: Doku oksijenasyonu ve beslenme artarak immün hücre fonksiyonları desteklenir (Zhang et al., 2020).
- Hematolojik ve biyokimyasal iyileşme: Lökosit sayısı, HDL/LDL oranı gibi parametrelerde olumlu değişiklikler bildirilmiştir (Ahmed et al., 2022).
- Immün modülasyon: NK hücre aktivitesi ve antioksidan enzim düzeylerinde artış gözlemlenmiştir (IJCRT, 2025).
Klinik Uygulama Önerileri
Kupa terapisi bağışıklığı desteklemede tek başına yeterli değildir; ancak özellikle ek hastalıkları olan bireylerde, viroz veya kronik inflamasyon gibi durumlarda %seans aralıklarıyla (2–4 hafta) uygulandığında destekleyici etki gösterir (Zhang et al., 2020). Multidisipliner bir yaklaşımla beslenme, egzersiz, hijyen ve stres yönetimiyle kombine edilmesi gereklidir.
Kaynakça
- Ahmed, K. A. A., Sanabra, O. A., Haidar, A., Eskander, S., Al‑qiari, B., Hamzah, A., Mahdi, S., & Al‑Assi, G. (2022). Evaluating the therapeutic effects of wet cupping (Al-Hijamah) on hematological parameters, kidney function tests and lipid profile in adult women. Biomedical and Pharmacology Journal, 15(1). https://doi.org/10.13005/bpj/2354
- Alshowafi, F. K. (2010). Effect of blood cupping on some biochemical parameter. Medical Journal of Cairo University, 78, 311–315.
- Cao, H., Li, X., & Liu, J. (2012). An updated review of the efficacy of cupping therapy. PLoS ONE, 7(2), e31793. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0031793
- El Sayed, S. M., Mahmoud, H. S., & Nabo, M. M. H. (2013). Medical and scientific bases of wet cupping therapy (Al-Hijamah): In light of modern medicine and prophetic medicine. Altern Integ Med, 2(1–16).
- Ernst, E. (2015). Hijama (cupping): A review of the evidence. The Internet Journal of Alternative Medicine, 13(2), 1–6.
- International Journal of Advanced Research in Engineering and Applied Sciences. (2021). Immune responses to infectious diseases: Hijama therapy’s impact.
- IJCRT. (2025). Cupping therapy in rehabilitation: A narrative review of mechanisms of action.
- Morales, C., et al. (2021). Cupping therapy as an anti-inflammatory therapy and immune modulator. Journal of Gastrointestinal Cancer, 52, 1234–1241.
- NCCIH. (2018). Cupping therapy. National Center for Complementary and Integrative Health.
- Wikipedia contributors. (2025, February). Cupping therapy. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved July 2025.
- Zhang, Q., Litscher, G., Wang, L., et al. (2020). Evidence map of cupping therapy. Journal of Clinical Medicine, 10(8), 1750. https://doi.org/10.3390/jcm10081750